Một thủ tục chẩn đoán và điều trị được gọi là nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) được sử dụng để điều trị các vấn đề liên quan đến tuyến tụy, gan, túi mật và ống mật. Mục tiêu, lập kế hoạch, thực hiện và chăm sóc sau thủ thuật của thủ tục ERCP đều được đề cập chi tiết trong bài viết này.
Mục đích của ERCP là gì?
1. Nhận biết những bất thường: ERCP cho phép các bác sĩ nhìn thấy bên trong tuyến tụy, ống mật và các cấu trúc liên quan khác. Nó hỗ trợ chẩn đoán các bệnh như viêm, khối u, hẹp và sỏi mật.
2. Điều trị tắc nghẽn ống mật: ERCP có thể loại bỏ sỏi, ống đỡ động mạch và làm giãn các chỗ hẹp để khôi phục dòng mật bình thường trong trường hợp tắc nghẽn hoặc tắc nghẽn trong ống mật.
3. Đánh giá rối loạn tuyến tụy: Bằng cách cung cấp hình ảnh chính xác của ống tụy, ERCP hỗ trợ đánh giá các rối loạn tuyến tụy như viêm tụy, u nang tuyến tụy và ung thư tuyến tụy.
Những gì cần phải sẵn sàng cho ERCP?
Bệnh nhân thường được khuyến khích thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau đây trước khi thực hiện ERCP:
* Xem xét bệnh sử: Bệnh nhân phải khai thác bệnh sử kỹ lưỡng, bao gồm thông tin về bất kỳ bệnh hiện tại, dị ứng, thuốc theo toa và bất kỳ hoạt động hoặc thủ tục nào trước đó.
* Nhịn ăn: Bệnh nhân nên hạn chế ăn hoặc uống trong một khoảng thời gian xác định trước, thường là sáu đến tám giờ trước ERCP, để đảm bảo hình ảnh tốt nhất có thể và an toàn trong suốt quá trình.
* Điều chỉnh thuốc: Để giảm nguy cơ chảy máu trong quá trình phẫu thuật, bệnh nhân có thể cần tạm thời ngừng dùng một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc làm loãng máu hoặc thuốc chống đông máu.
* Đồng ý: Sau khi xem xét những nguy hiểm, ưu điểm và các lựa chọn có sẵn liên quan đến ERCP, bệnh nhân sẽ đưa ra sự đồng ý sau khi hiểu biết rõ ràng.
ERCP được thực thi như thế nào?
Có nhiều bước quan trọng trong quy trình ERCP:
1. Tư thế bệnh nhân: Thường nằm nghiêng bên trái hoặc bụng, bệnh nhân được đặt thoải mái trên bàn khám.
2. Gây mê: Để đảm bảo sự thoải mái và thư giãn, bệnh nhân được dùng thuốc an thần hoặc gây mê trước khi điều trị. Điều này có thể đòi hỏi nhân viên y tế phải tiêm thuốc qua đường tĩnh mạch (IV).
3. Đưa ống nội soi: Một ống nhỏ, linh hoạt được gọi là ống nội soi được đưa cẩn thận vào thực quản qua miệng và xuống cổ. Với việc sử dụng camera và nguồn sáng của máy nội soi, có thể nhìn thấy được đường tiêu hóa trên.
4. Tiến vào tá tràng: Ống nội soi được đưa cẩn thận qua dạ dày và vào tá tràng, đoạn đầu tiên của ruột non, sử dụng dây dẫn hướng. Ống tụy và ống mật có thể tiếp cận được do vị trí của chúng.
5. Tiêm thuốc cản quang: Sau khi đến tá tràng, ống tụy hoặc ống mật được đưa vào qua ống nội soi bằng một ống thông được thiết kế đặc biệt. Sau đó, tiêm thuốc nhuộm tương phản làm nổi bật các cấu trúc này trên hình ảnh X-quang.
6. Chụp ảnh X-quang: Khi ống tụy và ống mật chứa đầy thuốc nhuộm tương phản, hình ảnh X-quang sẽ được chụp, cho thấy cấu trúc phức tạp của các cơ quan này. Điều này giúp chuyên gia y tế có thể phát hiện bất kỳ sự bất thường hoặc vật cản nào.
7. Thủ tục điều trị: ERCP có thể bao gồm các thủ tục điều trị như lấy mẫu mô (sinh thiết), đặt stent hoặc lấy sỏi nếu cần thiết. (ống đỡ động mạch, kẹp sinh thiết và giỏ/bóng để lấy sỏi) Các dụng cụ chuyên dụng được sử dụng trong các thủ thuật này và chúng được đưa qua ống nội soi.
8. Loại bỏ nội soi: Ống nội soi được nhẹ nhàng lấy ra khỏi hệ tiêu hóa của bệnh nhân sau khi kết thúc điều trị ERCP.
Chăm sóc sau thủ thuật: Bệnh nhân được theo dõi chặt chẽ bất kỳ vấn đề cấp tính hoặc phản ứng bất lợi nào đối với phẫu thuật sau ERCP. Sau một quy trình, một số điều cần suy nghĩ là:
* Phục hồi sức khỏe: Bệnh nhân có thể có các triệu chứng phụ thoáng qua như khó chịu ở mức độ vừa phải ở bụng, chướng bụng hoặc đau họng. Thông thường, những triệu chứng này sẽ biến mất sau vài giờ hoặc vài ngày.
* Hạn chế về chế độ ăn uống: Để ngăn ngừa sặc, bệnh nhân có thể được khuyến cáo hạn chế ăn hoặc uống cho đến khi phản xạ nôn trớ trở lại. Khi dung nạp được, chất lỏng trong suốt có thể được bổ sung dần dần trở lại.
* Quản lý thuốc: Để giảm bớt sự khó chịu hoặc buồn nôn sau ERCP, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm đau hoặc thuốc chống buồn nôn.
* Hạn chế hoạt động: Sau khi dùng thuốc an thần, bệnh nhân thường được hướng dẫn không lái xe hoặc sử dụng máy móc trong một khoảng thời gian xác định trước. Có thể nên nghỉ ngơi và tham gia vào các hoạt động tối thiểu cho đến khi mọi tác dụng còn sót lại của thuốc an thần giảm bớt.
* Chăm sóc theo dõi: Bệnh nhân có thể cần nhiều phương pháp điều trị hơn, các buổi theo dõi hoặc tiếp tục theo dõi dựa trên kết quả của ERCP và bất kỳ biện pháp điều trị nào được thực hiện.
